Rechtenvrije muziek voor je Youtube video? Wat is Creative Commons?

Elke Youtuber vraagt het zich af: waar vind ik de juiste muziek voor onder mijn Youtube video’s? Zet een willekeurig nummer onder je beelden en de kans is groot dat je een copyright claim krijgt. In enkele gevallen komt het zelfs tot een waarschuwing wegens auteursrechten schending, een copyright strike.

Als je dit wil voorkomen, kan je Creative Commons muziek gebruiken.
In dit blog leg ik uit wat Creative Commons muziek precies is, en wat je er wel en niet mee mag doen.

Wil je weten waar je Creative Commons muziek kan vinden? Bekijk dan ook eens mijn favoriete websites voor het downloaden van Creative Commons muziek.

Wat is Creative Commons muziek?

Het verschil tussen reguliere muziek en Creative Commons muziek is het verschil tussen ‘alle rechten voorbehouden’ en ‘sommige rechten voorbehouden’.

Bij reguliere muziek zijn er verschillende mensen die rechten (kunnen) bezitten. De artiest heeft zijn rechten, maar bijvoorbeeld ook de tekstschrijver en de producent. Deze rechten zorgen ervoor dat jij niet zomaar een nummer onder je eigen video mag zetten. De rechthebbenden hebben je hier immers geen toestemming voor gegeven.
In de praktijk merk je dat deze manier van werken op Youtube vaak wel wordt gedoogd. Zet je bijvoorbeeld ‘Gangnamstyle’ onder je video, dan wordt deze niet direct verwijderd door Youtube. Wel zal je een copyright claim ontvangen en zullen de advertentie inkomsten van je video niet naar jou gaan, maar naar de artiest (of z’n manager).

Als een nummer online staat onder een Creative Commons licentie, heeft de artiest nog steeds dezelfde rechten. Maar wel met het cruciale verschil dat jij toestemming krijgt de muziek in je eigen project te gebruiken. Je video zal dus niet geclaimd worden op Youtube.
Wel moet je aan bepaalde voorwaarden voldoen. Wat die voorwaarden zijn, verschilt per licentie.
Voor we daarin duiken, wil ik nog wel 1 misverstand uit de wereld helpen:

Creative Commons versus Rechtenvrije muziek

Vaak wordt gedacht dat Creative Commons hetzelfde is als rechtenvrije. Dat is niet waar. Er zijn wel degelijk rechten verbonden aan een Creative Commons licentie. Alleen gaat de rechthebbende er dus anders mee om dan bij de ‘normale’ copyright regels.

In deze video leg ik het uit:

Creative Commons, de bouwstenen

Het CC systeem bestaat uit verschillende bouwstenen.

CC = Creative Commons (de licentie)
BY = By Attriburion (Naamsvermelding)
SA = Share Alike (Gelijkdelen)
NC = NonCommercial (Niet Commercieel)
ND = NonDerivatives (GeenAfgeleideWerken)

Deze bouwstenen kunnen op allerlei manieren met elkaar gecombineerd worden.

Naamsvermelding (CC BY)

De CC BY licentie geeft je de meeste mogelijkheden. Je mag een nummer aanpassen, commercieel gebruiken, onder een video zetten, noem het maar op. Het enige wat je daarvoor terug hoeft te geven, is naamsvermelding. Je moet duidelijk vermelden wie het nummer gemaakt heeft, en waar je diegene (online) kan vinden.
De precieze omschrijving van wat je zou moeten doen, vind je in de Engelstalige Creative Commons licentie:

“If supplied, you must provide the name of the creator and attribution parties, a copyright notice, a license notice, a disclaimer notice, and a link to the material.”
Creative Commons 4.0

Gratis muziek vinden

Lees ook dit blog met onze favoriete Youtube kanalen voor gratis Creative Commons muziek

Vertaal je dit naar Youtube, dan zou je het volgende in je beschrijving kunnen zetten:

Naam van de artiest + naam lied
URL van waar je het lied gevonden hebt
Onder welke CC licentie het valt

Op mijn eigen kanaal TravelGretl zet ik de muziek altijd onderaan de beschrijving.
Onder de video’s op mijn Youtube kanaal TravelGretl ziet het er zo uit:

Creative Commons – Naamsvermelding Gelijkdelen (CC BY SA)

Met deze licentie mag je een nummer nog steeds commercieel gebruiken, onder een video plakken en dingen aanpassen. Daar staat naast naamsvermelding (BY) tegenover dat je jouw werk ook weer moet delen onder een Creative Commons licentie.
SA staat voor Share Alike. Mensen kunnen jouw werk dan ook weer gebruiken om iets nieuws te creëren.

Creative Commons – Naamsvermelding Niet Commercieel (CC BY NC)

Kom je deze licentie tegen dan mag je een nummer aanpassen en onder je video zetten, maar je mag die video vervolgens niet commercieel gebruiken. Advertenties over de video zetten, is dus niet de bedoeling. Je mag een video ook niet doorverkopen of er een product in aanprijzen waar je voor betaald hebt gekregen.

Creative Commons – Naamsvermelding GeenAfgeleideWerken (CC BY ND)

De NonDerivs (ND) licentie is er een die vaak onduidelijkheid veroorzaakt.
Geen afgeleide werken, wil zeggen dat een nummer niet aangepast mag worden. Je mag er dus niet aan gaan zitten sleutelen. Maar is het gebruik van het nummer in een video een aanpassing? Ja, ook.
Je mag deze nummers dus niet (!) gebruiken in een Youtube video.

Nu moet ik er wel bij zeggen dat het in de praktijk soms genuanceerder ligt. Het is me overkomen dat de artiest (bij navraag) het gebruik van zijn muziek in een video prima bleek te vinden. Wat hij niet wilde is gerommel aan het nummer zelf, maar gebruik van het nummer in z’n geheel vond hij prima.
Dit weet je pas, als je met de artiest in contact komt. Wil je perse een nummer gebruiken dat onder de ND licentie staat, doe dan even navraag bij de artiest.

Overige combinaties

Met de bouwstenen die we nu hebben, zijn er nog twee combinaties mogelijk. Namelijk:

Creative Commons – Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleidewerken- (CC BY NC ND)

Creative Commons – Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen (CC BY NC SA)

Deze licenties doen precies wat ze zeggen.
Bij een GeenAfgeleidewerken + NietCommercieel licentie mag je een video niet commercieel gebruiken en het nummer niet gebruiken in een video. Wat je er dan wel mee kan…? Ik weet het niet. Maar misschien denk ik dan wel te veel vanuit een Youtube perspectief 😉

Bij een NietCommercieel + GelijkDelen licentie mag je een video maken met het nummer. Maar je mag geen geld verdienen met je video en je moet je video zelf ook weer onder een CC licentie online zetten.

Creative Commons Zero (CC 0)

De CC 0 is een aparte categorie binnen de Creative Commons. Eigenlijk is dit geen licentie. Het is een manier om afstand te doen van alle auteursrechten. Vind je een nummer waar CC0 bij staat, dan mag je het dus gebruiken in je video, ook zonder naamsvermelding.

Het verschil tussen CC0 en het publieke domein is dat bij een CC0 licentie iemand actief afstand doet van zijn auteursrecht. Bij werken die onder het publieke domein vallen, zijn het auteursrecht en andere rechten verlopen.

In de praktijk vind ik weinig nummers waar CC0 bij staat. Als artiest houd je natuurlijk wel graag de rechten over werk dat je hebt gemaakt!
Van nummers die lang geleden geschreven zijn (veelal klassieke muziek) zou je zeggen dat ze onder het publieke domein vallen, omdat het auteursrecht verlopen is. Maar realiseer je wel: ook de uitvoerder van de muziek heeft rechten. Als een muziekstuk van Bach wordt gespeeld door een kamerorkest, zijn de rechten van Bach verlopen, maar die van het kamerorkest nog niet. Ook klassieke muziek mag je dus niet zomaar gebruiken.

Over credits gesproken, de foto hierboven is vrijgegeven onder een Creative Commons licentie. Naam van de maker is Tyler Stefanich