Geluid opnemen tijdens filmen: welke microfoon gebruik je?

Ik kan het niet vaak genoeg zeggen: goed geluid is ontzettend belangrijk bij het maken van video, en helaas vaak iets wat onderschat wordt. Slecht geluid is veel erger dan slecht beeld en geeft meteen een amateuristisch gevoel aan de video.

Sta er maar eens bij stil:

Een video met goed geluid en slecht beeld(scheef, onscherp, te donker of licht) wordt misschien gezien als artistiek. Het slechte beeld wordt geaccepteerd als een keuze van de maker.

Een video met prachtig beeld maar slecht geluid is niet artistiek, maar gewoon amateuristisch.  

Ik zou dus altijd aanraden om naast een goede camera, ook een goede microfoon te gebruiken.

Maar wat voor soort microfoon moet je gebruiken bij je project? Per situatie kan een andere soort microfoon het handigst zijn. Ik zal in dit artikel de verschillende soorten microfoons benoemen, en vertellen voor welke microfoon ik kies in de verschillende situaties.

Microfoons basics

Een microfoon vangt geluid op, net zoals het menselijk oor. Maar er is een belangrijk verschil tussen onze oren en microfoons: wij kunnen kiezen waar we naar luisteren. In een rumoerige ruimte kunnen we ons focussen op een specifiek geluid, zoals de stem van de persoon waarmee we praten, en de rest van het geluid negeren. Een microfoon kan dat niet, en hoort al het geluid even hard.

Om daar toch invloed op te hebben, zijn er verschillende soorten microfoons met ieder hun eigen eigenschap. Richtmicrofoons (ook wel shotguns genoemd) vangen bijvoorbeeld alleen geluid aan de voorkant. Omnidirectionele microfoons vangen geluid van alle kanten. Elke situatie vraagt om een ander type microfoon.

Een algemene regel bij het opnemen van geluid is ook: zorg dat de microfoon altijd zo dichtbij de bron is als mogelijk. Hoe dichterbij de mirofoon is, hoe duidelijker je geluid zal klinken.

Wind

Wind is een aparte vermelding waard. Bij elke situatie waar je geluid opneemt is het van belang om te zorgen voor zo min mogelijk achtergrondgeluid, maar wind heeft nog een extra probleem: met onze oren hoor je de wind meestal niet zo hard, maar wind die in een microfoon blaast is een heel vervelend en hard geluid.

Zorg er bij filmen in de wind voor dat je een pluis hebt voor op je microfoon (zoals op het plaatje hiernaast), dat houdt een groot deel van de windherrie weg. Voor alle soorten microfoons zijn er wind-covers te vinden.

Maar als het té hard waait, zal zelfs dat niet helpen en kun je beter niet buiten filmen.


Camera microfoon

De meeste camera’s hebben ingebouwde microfoons. Maar omdat ze in de body van de camera verstopt zitten, klinkt het geluid vaak niet zo goed. Als je betere kwaliteit wil, kan je een microfoon gebruiken die je op de camera bevestigt. Meestal is dat een richtmicrofoon, of een ‘supernier’ (iets minder gericht dan een richtmicrofoon, maar niet omnidirectioneel; een mooie middenweg).

Ik gebruik zelf een ‘supernier’ type microfoon, die ik op mijn camera bevestig als ik algemeen sfeergeluid wil bij mijn opnamen. Op die manier past het geluid altijd bij het beeld wat je ziet.

 

Camera (of richt) microfoon op statief

Als ik een persoon film die spreekt, zet ik het liefst diezelfde microfoon op een statief en hang hem boven de spreker. Op die manier is de microfoon zo dicht mogelijk bij de bron van het geluid en is de stem dus goed verstaanbaar.

Voor dit soort opnamen wordt ook vaak een zender microfoon gebruikt, ook wel een ‘dasspeld’ of ‘lavalier’ genoemd. Ik kies er het liefst voor om altijd de supernier op het statief te gebruiken, als dat kan. Zenders zijn altijd gedoe met bevestigen en geven vaak storing in het geluid, doordat mensen hem tijdens het spreken per ongeluk aanraken, of door beweging van de kleding, sieraden of haren om de microfoon heen.

In de meeste situaties gebruik ik dus mijn camera microfoon. Toch heb ik ook nog andere microfoons, omdat het voorkomt dat de camera microfoon het niet redt. Voor die situaties heb ik zenders en een handmicrofoon.


Dasspeld (lavalier) en/of zender

De dasspeld, ook wel lavalier genoemd, is het kleine microfoontje wat je op je jasje (of dasje!) kan bevestigen. In praatprogramma’s op tv zie je vaak dat mensen die dragen. Ze zijn klein en onopvallend.

Dasspeld microfoons worden meestal gebruikt in combinatie met een zender, waardoor je het geluid draadloos op afstand kan opnemen.

Ik gebruik alleen een zender als er iemand spreekt. Voor sfeergeluid is een zender niet handig. En meestal probeer ik ook een situatie met een spreker dus eerst op te lossen met mijn camera microfoon. Toch zijn er situaties wanneer ik wél kies voor een zender:

  • Geen microfoonstatief

    Als ik geen statief had om mijn microfoon op te zetten, zou ik er niet voor kiezen om de camera microfoon te gebruiken, tenzij de spreker niet verder dan een meter van mijn camera (en dus de microfoon) af staat.

  • Afstand

    De spreker is te ver van mijn camera af om een microfoon op statief neer te zetten (die met een snoer met mijn camera is verbonden en daardoor niet heel ver weg kan).

  • Beweging

    De spreker (en misschien ook de camera) beweegt veel tijdens het spreken. Het is bijvoorbeeld een lopend interview, of een kok die een recept kookt en heen en weer loopt door een keuken.

  • Twee of meer

    Ook als je meer dan één spreker hebt, zijn zenders handig. Je kan een microfoon op statief nou eenmaal niet boven 2 mensen tegelijk zetten, vooral als het een richtmicrofoon is. Eigenlijk wil je voor elke persoon een goed gerichte microfoon. Je kan dan twee zenders gebruiken, als je die hebt, of een zender voor de één en een microfoon op statief voor de ander. Of 2 microfoons op statief, als je die hebt.

  • Meerdere camera's

    In situaties waar er met meerdere camera’s tegelijk wordt gefilmd, kan het ook handig zijn om zenders te gebruiken, omdat het met meer camera’s moeilijker wordt om de microfoon zó neer te zetten dat hij bij geen enkele camera in beeld is.


Handmicrofoon

De handmicrofoon is de microfoon die je vaak ziet bij verslaggevers en interviewers. Het is de microfoon waar ik altijd het laatst voor kies, omdat de twee andere opties makkelijker en mooier zijn.

Over het algemeen vinden we het namelijk het mooist als de microfoon niet te zien is in beeld, en een handmicrofoon is vaak in beeld, zoals bijvoorbeeld bij het nieuws.

Daarnaast moet degene die de microfoon vasthoudt het ook goed doen: als je met je hand beweegt over het handvat van de microfoon, hoor je dat namelijk in je geluid.

Toch zijn er ook redenen om wel voor de handmicrofoon te kiezen:

  • Herrie

    Als je wil filmen in een situatie met veel herrie, is een handmicrofoon aan te raden. Bijvoorbeeld in een disco. De handmicrofoon kan door degene die hem vasthoudt dichtbij de spreker worden gehouden, en de eigenschappen van dit type microfoon maken dat ze het achtergrond geluid een stuk minder hard opnemen, dan het geluid van dichtbij. Dit is de enige microfoon waar je in situaties zoals een disco of een andere openbare gelegenheid met veel geluid, goed verstaanbare interviews kan opnemen.

  • Interviewer

    De handmicrofoon geeft de interviewer een zekere controle over het gesprek, en dat kan heel fijn zijn. Denk er maar eens over na: als de interviewer de microfoon naar de spreker richt, zal die geneigd zijn te gaan praten. Als de interviewer de microfoon terugtrekt naar zichzelf, zal de spreker meestal vanzelf ophouden met praten.

  • Snelheid

    Als je een aantal interviews wil opnemen, maar de sprekers die voor de camera komen hebben geen tijd om te wachten tot de zender is opgespeld of de microfoon op statief goed is afgesteld, dan kan een handmicrofoon handig zijn, omdat de interviewer die al in de hand heeft en dus razendsnel goed geluid kan maken. Het wordt bij straatinterviews altijd gebruikt, zoals wanneer je in het nieuws bijvoorbeeld de reacties ziet van voorbijgangers. In deze situatie is het ook heel geaccepteerd dat je af en toe de microfoon in beeld ziet. Vaak zit er zelfs een logo van de nieuwszender op de microfoon.

  • Als laatste redmiddel

    De handmicrofoon is een microfoon die meestal op snoer werkt (alhoewel je ook apparaatjes hebt waarmee je ze met een zender kan laten samenwerken) en doordat hij op een snoer werkt, kun je er altijd op vertrouwen dat die het doet. Zenders kunnen last hebben van storingen als er veel andere signalen in de lucht hangen. Camera microfoons zijn soms te gevoelig. Maar in mijn ervaring zijn de handmicrofoons altijd de veilige keuze, die het altijd doet als de rest problemen geeft.


Tot slot

De drie opties die ik hier genoemd heb zijn natuurlijk ook altijd goed te combineren. Vaak doe ik dat ook, om in de montage uiteindelijk te kiezen welke optie op dat moment het beste klinkt. Zo ben ik verzekerd van goed geluid.

Wil je een microfoon gaan kopen, dan heb ik ook een blog geschreven over welke microfoons ik aanraad.

Er valt nog veel meer te zeggen over audio. Het is dan ook niet voor niets een vak apart. Ik zal binnenkort nog een blog schrijven over waar je allemaal op moet letten bij het opnemen van goed geluid. Voor nu hoop ik dat dit blog je helpt bij de keuze voor de juiste microfoon. Heb je nog vragen of aanvullingen, laat ze achter in de comments!

Over de schrijver

Riske de Vries

Ruim 10 jaar ervaring als filmmaker, met een scherp oog voor detail. Weet als geen ander mensen te laten stralen voor de camera.

Verder lezen:

19
Reageer op dit artikel

avatar
9 Comment threads
10 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
7 Comment authors
JANImgrietSandraRyan MazerRiske de Vries Recent comment authors
  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
trackback

[…] Microfoons: welke microfoon kun je het beste kopen voor je filmproject? […]

trackback

[…] je meer weten over het gebruik van microfoons? Lees dan zeker ons blog over de basis van microfoons en ons blog over welke specifieke microfoons wij aanraden.Accordion Item 5Accordion Item […]

Annemiek
Gast
Annemiek

Hallo, bedankt voor de tips hierboven. Ik heb pas een trouwbelofte opgenomen van een bruidspaar, waarbij ik bij de bruidegom een lavelier had opgespeld. Het geluid van de trouwbelofte van de bruidegom was heel mooi, maar het geluid van de bruid die naast hem stond klonk als een echo. Ze gebruikten wel een microfoon omdat er veel mensen waren. Waar kan dit precies aan liggen en wat kan ik er aan doen? Ik heb het al vaker op deze manier gedaan maar dit geluidsprobleem nog niet gehad. Hebben jullie tips?

Met vriendelijke groet,
Annemiek

Noor
Gast
Noor

Ik wil een blog maken en het lijkt me leuk om er video’s bij te zetten. De blog en video’s zullen gaan over plannen en organiseren, dus het zal allemaal vanop een tafel of bureau gefilmd worden. Ik ben echter nog student en babysit alleen, dus ik heb een heel beperkt budget. Welke microfoon kan ik dan het best aanschaffen? Een dasspeld of cameramicrofoon? Ik zou graag met mijn smartphone willen opnemen (Huaweï P20 Lite)
Alvast bedankt!

Ryan Mazer
Gast
Ryan Mazer

Hallo,
Voor een nieuw project ben ik opzoek naar betere audio opnamen. Het gaat om meerdere afleveringen waarbij 3 a 4 personen in beeld zijn op verschillende afstanden van elkaar. Ik gebruik een Dslr camera wat niet in het bezit is van XLR aansluitingen. Ik zit te denken aan een aantal lavaliers maar hoe sluit ik dat op de juiste manier aan zodat ik ook nog het geluid kan regelen? Momenteel heb ik een beachtek dxa-2t met 2 xlr aansluitingen wat ik door kan koppelen aan mijn dslr camera. Wat is hiervoor een handige oplossing?

Sandra
Gast

Bedankt voor jullie nuttige tips! Ik heb met plezier gelezen.
Welke microfoon bevelen jullie aan voor het opnemen van instructieles dans/fitness filmpjes waarbij je dus ook audio op de achtergrond hebt maar nog steeds goed verstaanbaar wilt zijn als je instructies geeft. Van mezelf heb ik een vrij zachte stem. Ik werk met een Sony handycam HDR-CX625.
Alvast bedankt voor jullie adviezen.

Sandra
Gast

Hoi Riske, dank je wel voor je feedback. Ik ga zeker die video bekijken, ik ben al geabonneerd op jullie kanaal <3. En dank ook voor de tip van de Sennheiser set.

Imgriet
Gast
Imgriet

Hoi Riske, Sinds een aantal weken breng ik heel wat uren door op jullie website en YouTube kanaal. Voor mijn werk wil ik namelijk beginnen met vloggen en jullie delen goede tips. Ik heb echter een vraag waar ik tot nu toe geen antwoord op kan vinden. Ik werk vaak op lawaaierige locaties, waardoor ik een microfoon of iets dergelijks nodig heb voor goed geluid. Vaak praat ik alleen, maar soms spreek ik ook met iemand, ook op die lawaaiige locatie. Daarnaast film ik met een Iphone waar dus geen standaard aansluiting in zit. Heb jij hiervoor een slim idee… Lees verder »

JAN
Gast

Microfoon voor ,muziek concert. Welke stereo microfoon is aan te raden?